Tarımda E-Reçete Tartışması Büyüyor: ÇKS Sorunu ve Bayilere Yeni Yük

Yeni sistemde zirai ilaç satışı Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS) verilerine göre düzenlenen e-reçete ile yapılacak. Bu durum özellikle küçük ölçekli üretim yapan vatandaşlar için önemli bir sorun oluşturuyor.

Çünkü sistemde kayıtlı bir ÇKS kaydı ve ürün bilgisi bulunmayan kişiler için reçete düzenlenemiyor.
Bu durum köylerde oldukça yaygın olan küçük bahçelerde üretim yapan vatandaşlar açısından ciddi bir sıkıntı oluşturabilir.

ÇKS kaydı ile fiili üretim farklı

Bir diğer sorun ise kırsalda sık görülen aile işletmesi modeli.

Köylerde çoğu zaman:
ÇKS kaydı babanın üzerine
Üretimle oğlu ilgileniyor

Zirai ilaç almaya giden kişi sistemde görünmüyor
Bu durumda e-reçete sistemi fiili üretici ile resmi kayıt arasında uyumsuzluk oluşturabiliyor.

Bayilere yeni personel yükü

Zirai ilaç bayileri açısından da sistem yeni bir yük getirecek gibi görünüyor.
Zirai ilaç satışı yapan işletmelerde ziraat mühendisi bulunması zorunlu olsa da e-reçete yazma yetkisi her ziraat mühendisinde bulunmuyor. Sisteme göre reçete yazabilmek için özellikle bitki koruma alanında yetkinlik gerekiyor.
Sektör temsilcileri bu durumun birçok işletmeyi ek personel istihdam etmeye zorlayacağını belirtiyor.

“Bitki için ilaç da ihtiyaçtır”

Sektör temsilcileri, bitki koruma ürünlerinin gerekliliğine de dikkat çekiyor.
Zirai ilaçların amacının üretimi zehirlemek değil, bitkisel üretimde kalite ve verimi artırmak olduğunu vurgulayan sektör temsilcileri şu görüşü dile getiriyor:

“Bizim sattığımız ürünlerin adı zaten bitki koruma ürünleri. İnsanlar ve hayvanlar için ilaç ne kadar önemliyse, bitkisel üretim için de bu ürünler o kadar gereklidir.

Yerinde, zamanında ve doğru hastalığa karşı kullanılan ilaçlar hem verimi hem de kaliteyi artırır.”

İhracat üretiminde zaten uygulanıyor

Öte yandan ihracata yönelik üretim yapan çiftçiler için reçeteli ilaç sistemi zaten uzun süredir uygulanıyor.
Özellikle ihracat yapan firmalarla sözleşmeli üretim yapan çiftçiler, kullandıkları ilaçları kayıt altına almak ve belirlenen standartlara uymak zorunda kalıyor.

İhracatta kalıntı riski de gündemde

Tarım sektöründe ayrıca uluslararası ticaretteki pestisit kalıntı limitleri (ppm) de ayrı bir risk olarak görülüyor.
İhracat yapılan ülkelerin zaman zaman bu limitleri değiştirmesi, üretici ve ihracatçı firmaları zor durumda bırakabiliyor. Limitlerin ani şekilde düşürülmesi durumunda tonlarca ürün ihracata uygun olmayan ürün haline gelebiliyor ve üretici zarar edebiliyor.

Uygulama öncesi düzenleme beklentisi

Pilot uygulaması Mersin’de devam eden e-reçete sisteminin Temmuz ayında tüm Türkiye’de uygulanması planlanıyor.
Ancak sektör temsilcileri uygulamanın yaygınlaştırılmadan önce şu başlıkların yeniden değerlendirilmesini istiyor:
Zirai ilaç bayilerinde yetkili personel sorunu
Tarım sektöründe birçok kişi şimdi aynı soruyu soruyor:

E-reçete uygulaması tarımı disipline edecek bir sistem mi olacak, yoksa üretici ve bayiler için yeni bir bürokrasi mi yaratacak?